Teminat Senetleri

Bankalar, müşterilerine ticari senetler karşılığında borçlu cari hesap açabilirler. Bu maksatla teminat olarak alacakları senetlerin ticari nitelikte ve gerçek bir alışverişten doğmuş olması gerekir. Muvazaa eseri veya hatıra dayanan senetlerin terhini karşılığında açılacak borçlu cari hesap tehlike gösterebilir.

Özellikle toptancı firmalar, senetli satışları dolayısıyla müşterilerinden aldıkları bono ve poliçeleri bir bankaya rehin vererek karşılığında borçlu cari şeklinde bir hesap açtırırlar. Bu tür hesaplara “ticari senetler karşılığı borçlu cari hesap” veya kısaca “senet avans hesabı” denir.

Cari hesabın teminatını oluşturan senetlere de “teminat senetleri” adı verilmektedir. Teminat senetlerinin niteliğinden anlaşılacağı üzere, senedin mülkiyeti, hesabı açan bankaya değil, kendisine hesap açılan mudi müşteriye aittir. Banka bu senetlere “dain ve mürtehin”, yani rehnalan alacaklı sıfatıyla sahip olabilmektedir. Bununla beraber teminat kaydıyla bankaya rehnedilen ticari senetlerin, o banka tarafından rehin ve mülkiyet cirosuyla bir başkasına devrine olanak yoktur. Terhini cirolu bir senedin devri, ancak tahsil cirosu hükmündedir.

Senetler karşılığı borçlu cari hesapların teminatını genellikle emre yazılı senetler (bonolar) oluşturur. Bu senetlerin ödeme yeri şehiriçi de olur, şehirdışı da olur. Poliçeler, teminat olarak pek alınmaz. Çünkü poliçenin kabule arzı gerektiği gibi, muhatapları tarafından kabul edilip edilmeyeceği de bilinmez. Ancak muhataba ibraz edilip kabul ettirilmiş, yani kabullü bir poliçe bir bono niteliğini kazanmış sayılır ki bunlar teminata alınabilir.

Çekler de teminat olarak gösterilemez. Çünkü çekin ömrü kısadır, görüldüğünde ödenmesi şarttır. Özellikle bir çek, yalnız bankalara çekilebilir. Herhangi bir kişi üzerine çekilen çekin ticari niteliği yoktur. Havale hükmünde sayılır.

İbrazında (görüldüğünde) ödenecek poliçeler de teminat olarak kabul edilmez. Çünkü bu çeşit poliçelerin ödenme bakımından çekten farkı yoktur. Görüldüğünde derhal ödenmesi gereklidir. Şu halde teminat olarak kabul edilebilecek senetler, genel anlamda şehiriçi veya şehirdışı emre yazılı senetler veya bonolardır.