Kredi Kartı Başvurusu ve Kampanya Haberleri

İş aleminde tüccar ve firmaların iş gereği birbirlerine (imalatçı ya da ithalatçının toptancıya, toptancının perakendeciye) açtıkları kredilerden ayırdetmek için bankalarca açılan kredilere denir. Banka kredisi diğer kredilere göre genellikle daha ucuz ve daha tutarlı dır. Fakat daha sıkı kayıtlara bağlıdır.

Banka kredisi, krediyi açan bankanın türüne ve kredinin kullanılacağı alana göre değişik adlarla anılır: Ticari kredi, sanayi, tarım, emlâk, esnaf vb kredileri gibi, Bu krediler de kendi içlerinde yan gruplara ayrılır: İç ticaret, dış ticaret, yatırım, işletme, çevirme kredileri gibi.

Bankacılıkta bütün kredi türlerini kapsamak üzere başlıca şu ayrımlar yapılır:

• Parasal krediler: İmzalı krediler (bankanın para yerine imzasını kredi vermesi, teminat mektubu, aval, kabul kredileri).

• Karşılık (güvence) açısından: Karşılıklı (güvenceli) krediler (maddi karşılıklı ya da kişisel karşılıklı krediler); karşılıksız krediler.

• Süre (vade) bakımından: Kısa süreli (vadeli) krediler (4 aya kadar); orta vadeli krediler (5 yıla kadar); uzun vadeli krediler (10 yıl ve daha fazla vadeli krediler.).

Bankalar Birliği Türk kanunlarına göre kurulmuş ve kurulacak bankalar ile yabancı ülkelerde kurulmuş olup da Türkiye’de şube açmak suretiyle çalışan ve çalışacak olan bankalar arasında 25 Nisan 1958 tarih ve 3182 sayılı Bankalar Kanunu’nun 57′nci maddesi hükmü uyarınca merkezi İstanbul olmak üzere “Türkiye Bankalar Birliği” adıyla tüzel kişiliği olan bir Birlik kurulmuştur.

Türkiye’de çalışan bütün bankalar bu Birlik’e üye olmak ve bu statü hükümlerine uymak ve Birlik’in yetkili organlarının alacağı kararları uygulamak zorundadır.

Bankalar, 3182 sayılı kanunun 11′inci maddesine göre bankacılık işlemlerine başlama iznini aldıkları tarihten itibaren 3 ay içinde kayıtları yapılmak üzere Birlik’e başvurmak ve son bilançolarını göndermek zorundadırlar.

Her ne suretle olursa olsun çalışmasına son verilen veya diğer bir banka ile birleşen üyelerin kayıtları silinir.

Birlik, ülke içinde gerekli teşkilatı kurabilir.

Birlik’in amacı bankacılık mesleğinin gelişmesini, bankaların dayanışma, birlik ve bankacılık mesleğinin gerektirdiği vakar ve disiplin içinde ekonominin ihtiyaçlarına uygun olarak çalışmalarını sağlamak ve haksız rekabeti önlemek üzere gerekli kararları almak ve uygulamaktı r.

Birlik bu amacını başlıca;

1 ) Bankacılık mesleğini geliştirmek gayesiyle her türlü önlemleri almak,
2) Bankalararası ilişkilerde mesleki dayanışmayı güçlendirmek,
3) Üyeleri arasında haksız rekabeti ortadan kaldırmak için gerekli bütün önlemleri almak ve uygulamak,
4 ) İç ve dış ilişkilerde Türkiye bankacılığını temsil etmek ve tanıtmak için gerekli girişimlerde bulunmak; gerektiğinde kamuoyuna bankacılık konusunda aydınlatıcı bilgi vermek,
5) Yurt içinde ve dışında bankacılık hareketlerini izleyerek toplayacağı bilgileri üyelerine ve ilgililere ulaştırmak; bankacılık örf, âdet ve teamüllerini saptamaya ve banka işlemlerinde uygulanan usullerde birlik sağlanmasına çalışmak,
6) Banka ve bankacılıkla ilgili olan konularda resmi makam ve kuruluşlara istişari mahiyette mütalaa vermek,
7) Ulusal tasarrufun teşviki için gerekli çalışmaları yapmak ve yetkili mercilere önerilerde bulunmak,.
Bankalar arasında çıkabilecek anlaşmazlıklarda, tarafların isteği ile hakem atamak ve hakemlik yapmak,
9 ) Banka mensuplarına ait sosyal yardım konularını incelemek ve üyelerine tavsiyelerde bulunmak,
10) Bankalar Kanunu’nun kendisine yüklediği bütün görevleri yapmak,
11) Bankaların, müşterileri hesabına yaptıkları hizmetler karşılığında tahsil edecekleri komisyon, ücret ve masrafların, açtıkları krediler ve bunlarla ilgili veya müterafık işlemler için uygulayacakları kredi faiz oranları, komisyon ve ücretlerin, mudilerine ödeyecekleri mevduat faizlerinin azami oran ve sınırlarının tespitine ilişkin olarak bankalara yönelik tavsiye kararları almak, yolları ile gerçekleştirmeye çalışır.

Bankalar, Birlik’te yönetim kurulu başkanı, murahhas üye, genel müdür veya genel müdür vekilinden birisi tarafından temsil olunur. Bunların mazeret nedeniyle bulunamamaları halinde bir genel müdür yardımcısına temsil yetkisi verilebilir. Ancak, Birlik yönetim kurulu başkanlığı ile yönetim kurulu başkan vekilliği görevini, seçilen bankanın genel müdürü yürütür.

Birlik’in organları genel kurul, yönetim kurulu, genel sekreterlik ve denetçilerden ibarettir. Birlik genel kurulu: Üye bankaların temsilcilerinden oluşur. Genel kurul, olağan ve olağanüstü toplantısını Birlik merkezinde veya yönetim kurulunun kararlaştıracağı başka bir yerde yapar.

Olağan toplantı her yıl mayıs ayı içinde yapılır. Yönetim kurulu bu toplantının yerini, gününü, saatini, gündemini ve çoğunluk olmadığı takdirde yapılacak ikinci toplantıya ilişkin hususları kararlaştırır.

Üyelerin genel kuruldaki oy hakları yıl sonu bilançolarında yer alan aktif toplamının sektör aktif toplamına bölünmesiyle bulunan her 1/1000 (binde biri) için bir oydur. 1/1000 (binde bir)’in altında kalan üyeler genel kurulda bir oya sahiptir. Oy hesabında kalan 0,5/1000 (binde yarım) ve yukarısı için bankaların oy adedine bir ilave yapılır.

Genel Kurul, bu oy haklarına esas olan özkaynak mevduat tutarlarını iki katına kadar artırmaya yetkilidir (m. 9) Yönetim Kurulu: 13 bankanın temsilcisinden oluşur:

1) Kamu iktisadi teşebbüsü veya bağlı ortaklık statüsüne sahip veya özel kanunla kurulan ticari bankalardan oluşan gruptan 4 üye,
2) Bunların dışında kalan bankalardan yıl sonu bilançolarına göre aktif toplamları en büyük ilk altı bankadan oluşan gruptan 4 üye,
3) Aktif toplamları itibariyle yukarıdaki grubu teşkil eden altı bankadan sonra gelen diğer ticari bankalardan oluşan gruptan 3 üye,
4) Kalkınma ve yatırım bankaları grubundan 1 üye,
5) Sermayelerinin yüzde 50′den fazlası yabancılara ait olan bankalar ile Türkiye’de şubesi bulunan yabancı bankalar grubundan 1 üye,

olmak üzere, genel kurulda her grupça kendi aralarında gizli oyla seçilmek suretiyle yönetim kurulu teşkil edilir.

Yönetim kurulu üyeleri iki yıl için seçilir. Süresi dolan üyeler tekrar seçilebilir. İdari işler, yönetim kurulu tarafından atanan genel sekreter tarafından yürütülür.

Genel kurul: İki yıl süre ile görev yapmak üzere, yönetim kurulunda temsil edilmeyen bankalar arasından 3 bankayı denetçi olarak seçer.

Denetçiler: Gizli oyla seçilirler. Süreleri sona eren denetçiler tekrar seçilebilirler.

Birlik’in gelirleri aşağıdaki kaynaklardan sağlanır: Bankalar Kanunu’nun 60′ıncı maddesine dayanarak, yukarıdaki 9′uncu madde gereğince saptanan oy sayılarıyla orantılı olarak hesaplanan gider payları; bankaların bir defa için verecekleri ve tutarı yönetim kurulu tarafından saptanacak giriş aidatı; tutarı genel kurul tarafından oy sayılarıyla orantılı olarak saptanacak yıllık aidat; bir önceki yıldan devreden gelir fazlaları; her türlü bağışlar; sair gelirler.

1950’den sonra kullanılmağa başlanmış olan banka kredi kartları, bankaların tüketici kredileri konusunda geliştirdikleri yöntemlerden biridir. Ayrıntıları değişmekle beraber, banka kredi kartı tekniği aynıdır. Banka, perakende satış yapan çok sayıda mağaza ile kredi kartının gösterilmesi (ibrazı) üzerine veresiye satış yapılması konusunda anlaşmaya girişmekte ve belirli kriterlere göre seçilmiş ya da belirli koşulları yerine getirmiş müşteri adına kredi kartı düzenlemektedir.

Kredi kartı sahipleri, bu kartı kullanarak banka otomatlarından nakit para çekebilmekte ya da banka ile anlaşma yapmış iştirakçi firmalardan mal satın alabilmektedirler.

Söz konusu firmalar satış fişlerini bankaya göndermekte ve satış tutarından önceden kararlaştırılmış olan iskonto oranı düşüldükten sonra bankadan kredi almakta ya da banka satış fişlerini iskonto etmektedir. İskonto oranı, firmanın yaptığı iş hacmine göre farklılaştırılabilmekte, iş hacmi arttıkça iskonto oranı düşürülmektedir.

Banka, genellikle her ay sonunda, kredi kartıyla kullanılan kredinin tüm tutarını bankadan bankaya değişen oranlarda bir faiz de ekleyerek kredi kartı sahibine dekont etmektedir. Kredi kartı sahibi dekont edilen tutarın tamamını ödeyebileceği gibi ödemeyi belirli bir süreye de yayabilmektedir.

Bankalar genellikle kredi kartı verdikleri kişilerin kredi değerliliklerini incelemekte ve kendilerine borçlanabilecekleri bir kredi limiti tanımaktadırlar. Bir kredili alım tutarının saptanan bu tavanı aşması halinde, satıcı firmanın banka ile ilişki kurarak bu aşan miktarın bankaca kabul edilip edilmeyeceğini öğrenmesi gerekir.

Banka kredi kartları ticaret bankalarına tüketici kredisi veren diğer kaynaklarla rekabet etme imkânını sağladığı gibi, yeni müşteriler edinme, yeni kredi alanları bulma ve mevduat toplama olanaklarını da vermektedir.

Her kredi işleminde olduğu gibi, banka kredi kartı sisteminin banka açısından aşırı risk doğurup doğurmaması, kredi kartı verilen kişilerin iyi incelenip değerlendirilmesine bağlıdır. Kredi kartında risk göreli olarak yüksek olduğundan, zamanında ödenmeyen borç bakiyelerine uygulanan faiz oranı da genellikle riski karşılayacak şekilde yüksek saptanmaktadır. Banka kredi kartlarının kullanımı son yıllarda ülkemizde de son derece yaygınlaşmıştır.

Sikke ya da külçe halinde altın, kredinin güvencesini oluşturmaktadır. Geçici bir süre için nakit gereksinimi duyan ekonomik birimler, altınlarını satmadan, bankaya rehin ederek satın alma gücü sağlayabilmektedirler.

Altın karşılığı krediler, bankalar açısından güvencesi yüksek olan kredilerdir. Altının fiyatı kredinin güvencesini oluşturabilecek diğer iktisadi varlıkların değerine oranla daha kararlı olduğu gibi, nakte çevrilme kabiliyeti de daha yüksektir. Bu nedenle bankalar altın karşılığı kredilerde emniyet marjını dar tutabilecekleri gibi, kredi şartlarını da borç alan lehine daha elverişli olarak saptayabilirler.

Altın karşılığı krediler, bankalar açısından riski daha az krediler olduklarından, 3182 sayılı Bankalar Yasası’nın 46/2 maddesi, altın rehni karşılığı kredi işlemlerinde hesap durumunun aranmamasını uygun görmüştür. Ancak, bu kredi işlemlerinin T.C. Merkez Bankası ile Türkiye Bankalar Birliği’nin görüşü alınarak Hazine Müsteşarlığı tarafından ilan olunacağı hükme bağlanmıştır.