Kamu Bankası

“Kamu” deyiminin sınırları kesin olarak belli değildir. Bu nedenle, günlük hayatta kullanılan kamu bankası deyiminin yasal çerçevesini çizmek zordur. Ancak, kamu sözcüğü ile eski dilde “amme”nin kastedildiği noktasından hareket edilirse, bu ifade ile belli kişi ya da grupların hakimiyetinde bulunmayan ve kamu sektörü içerisinde yer alan bankaların kastolunduğu anlaşılır.

Mevzuatta devlet bankasının da bir tanımı bulunmamakla birlikte, genel ve katma bütçeli kuruluşlar devlet olarak nitelendirildiğinden, sermaye ve idaresi bunlara ait olan bankalar devlet bankası sayılmaktadır. Kamu bankası deyimi devlet bankası deyiminden daha geniştir.

Çünkü, bu ifade, devlet bankaları ile birlikte sermaye ve yönetimine, yerel yönetimlerin, kamu yararına çalışan kurum, kuruluş ve derneklerin sahip olduğu bankaları da kapsamaktadır.

Ülkemizde 1996 yılı itibariyle etkinlik gösteren kamu sermayeli ticaret, kalkınma ve yatırım bankaları şunlardır. (T.C. Merkez Bankası dışında):

1) (Ticaret bankaları)

• Etibank Bankacılık A.O.
• Türkiye Cumhuriyeti Ziraat Bankası
• Türkiye Emlak Bankası A.Ş.
• Türkiye Halk Bankası A.Ş.
• Türkiye Vakıflar Bankası T.A.O.

2) (Kalkınma ve yatırım bankaları)

• İller Bankası
• Türkiye İhracat Kredi Bankası A.Ş.
• Türkiye Kalkınma Bankası A.Ş.

Bu bankalardan Vakıflar Bankası’nın sermayesine mazbut ve mülhak vakıflar, İller Bankası’nın sermayesine ise yerel yönetimler egemendir. Diğer bankalar aynı zamanda devlet bankasıdır. İki banka, şirket statüsünde olmayan kamu iktisadi kuruluşudur (Türkiye Kalkınma Bankası; T.C. Ziraat Bankası).

Beş banka anonim ortaklık statüsünde kamu iktisadi kuruluşudur (Türkiye Emlak Bankası A.Ş., Türkiye Halk Bankası A.Ş., Etibank A.O., Türkiye İhracat Kredi Bankası A.Ş., Türkiye Kalkınma Bankası A.Ş.). T.C. Merkez Bankası, sermayesinin yarıdan çoğuna Hazine’nin sahip olduğu özel statülü bir bankadır.