Finansbank, bireysel emeklilikte kampanya başlattı

Bireysel emeklilik kampanyası bir kişiye ev, 10 kişiye dizüstü bilgisayar, 100 kişiye ise 100 lira değerinde hediye çeki kazanma şansı sunuyor

İSTANBUL – Finansbank, yeni bir bireysel emeklilik kampanyası başlattı.

Finansbank açıklamasına göre banka, bireysel emeklilik kampanyası başvuru formunu dolduran ve bireysel emeklilik görüşme teklifini kabul eden bir kişiye ev, 10 kişiye dizüstü bilgisayar, 100 kişiye ise 100 lira değerinde hediye çeki kazanma şansı sunuyor.

17 Mayıs – 31 Ağustos 2010 tarihleri arasında geçerli olacak kampanyaya katılmak isteyenlerin, Finansbank şubelerinde veya bankanın web sitesindeki başvuru formlarını doldurmaları gerekiyor.

Bireysel emeklilik kampanyası başvuru formunu dolduran ve görüşme teklifini kabul edenler arasında yapılan çekiliş sonucunda belirlenecek talihlilere ödülleri dağıtılacak.

Finansbank Perakende Bankacılık Grup Yöneticisi Enis Kurtoğlu, konuya ilişkin değerlendirmesinde, bireysel emekliliğin, emeklilik yaşantısında rahat etmek için, bugünkü tasarrufları yatırıma çevirmeyi sağlayan özel bir sistem olduğunu hatırlatarak, yeni kampanyalarıyla mümkün olduğunca çok kişiye bu sistemi tanıtmayı, güvenli ve huzurlu bir emeklilik yaşamalarına destek olmayı hedeflediklerini ifade etti.

Bankaların ortak nokta uygulaması ile 300 milyon dolar tasarraf yapacağı duyurulurken, bunun vatandaşa 2,4 milyarlık yük bindireceği bildirildi.

Tüketici Örgütleri Federasyonu (TÖF) Genel Başkanı Fuat Engin, Bankalar Arası Kart Merkezi´nin (BKM) 1 Ekim´den itibaren uygulamaya koyduğu ortak ATM uygulamasının tüketiciler açısından yeni bir haksızlığa dönüştüğünü bildirdi. Engin, “23 bin ATM´nin ortak kullanımı, bankacılık sektörü için 300 milyon dolarlık tasarruf sağlarken, fatura her zaman olduğu gibi tüketiciye kesiliyor. Başka bankaya ait ATM cihazından 10 lira çeken bir tüketici, bunun için 4-5 lira komisyon ödemek zorunda kalıyor” dedi.

HUKUK TANIMAM ANLAYIŞI

Engin, “Bu anlayış tüketiciye sormadan cebinden parasını alma anlayışıdır. Bu durum ben bildiğimi yaparım, yasa hukuk tanımam anlayışıdır” diye konuştu.

ATM´LER SÖMÜRÜ ARACI

TÖF Başkanı Engin, “Türkiye´de son 5 yılda 3.6 milyar kez ATM´de işlem yapıldığı göz önüne alındığında ve uygulamanın yürürlüğe girdiği 01.10.2009 tarihinden itibaren yapılan işlem sayısı ve her bir işlemden alınan 4-5 TL hesaplandığında ortaya çıkan haksız kazancın boyutu, ATM´lerin sömürü aracı olarak kullanıldığı gerçeğini net bir biçimde ortaya koyacaktır” dedi. TÜDEF Genel Başkanı Ali Çetin ise, bu yolla 300 milyon dolar bankaların tasarruf edeceğini ancak tüketicinin cebinden “ortak soygun parası´ olarak 2,4 milyar lira para çıkacağını öne sürdü.

ATM´ler çağın modern vurgunu

“5464 sayılı Banka Kartları ve Kredi Kartları Kanunu´nun 24. maddesinde konuya ilişkin hüküm açık” diyen Faut Engin sözlerini şöyle sürdürüdü: “Kart hamilinin yaptığı işlemler nedeniyle, sözleşmede yer almayan faiz, komisyon veya masraf gibi adlar altında hiçbir şekil ve surette ödeme talep edilemez ve kart hamilinin hesabından kesinti yapılamaz. Tüketici Örgütleri Federasyonu ve üye tüketici örgütlerini arayan binlerce tüketici yurttaşın uygulamaya ilişkin ortak bakış açısı ´bu durum çağımızın modern soygunudur´ ifadesidir. 4822 sayılı kanunla değişik 4077 sayılı kanunun başta amaç maddesi olmak üzere ilgili hükümleri ile 5464 sayılı Banka Kartları ve Kredi Kartları Kanununun 24. Maddesini ihlal ederek yasa hukuk tanımaz uygulamalarına devam eden bankaları uyarıyoruz.”
10 milyar liralık hukuksuzluk

TÜDEF Başkanı Ali çetin, ´ortak soygun noktalarında´ para çekme ve bakiye sormadan ücret alınmamasını isterken, tüketicileri, mecbur kalmadıkça ´ortak soygun noktalarından´ uzak durmaları konusunda uyardı. Bankaların halen yasadışı olarak tüketiciden kredi kartı aidatı olarak yılda 1,6 milyar lira, banka kartı ya da hesap işletim ücreti olarak ise 6 milyar lira ücret aldığını hatırlatan TÜDEF Başkanı Ali Çetin, ´ortak soygun´ da hesaba dahil edildiğinde, bankaların tüketiciden yasa dışı olarak aldığı paranın yılda 10 milyar liraya ulaşacağını öne sürdü. Dünyanın her tarafında kriz döneminde bankalar batarken Türkiye´de yüksek kârla elde ettiğine işaret eden Çetin, ´Bu yüksek kârın kaynağı tüketici, soygunu yapan bankalar, soyguna gözcülük eden BBDK´dır´ ifadelerini kullandı.

YENİŞAFAK

Faaliyet ruhsatı alan emeklilik şirketi, ruhsat alma tarihinden itibaren 3 ay içinde katılımcıların ödedikleri katkı paylarının değerlendirilmesi amacıyla en az üç adet yatırım fonu kurmak üzere Sermaye Piyasası Kuruluna başvurmak zorundadır.

Yasanın 15 inci maddesinde emeklilik şirketi tarafından kurulacak yatırım fonu, ‘şirket tarafından emeklilik sözleşmesi çerçevesinde alman ve katılımcılar adı­na bireysel emeklilik hesaplarında izle­nen katkı paylarının, riskin dağıtılması ve İnançlı mülkiyet esaslarına göre işle­tilmesi amacıyla oluşturulan malvarlığı şeklinde tanımlanmaktadır.

Yasa hükmüne göre bir emeklilik şirketi bünyesinde en az üç yatırım fonu kurul­ması zorunluluğunun bulunması, bu fonların portföylerinin yapısı ile ilgili olarak Ser­maye Piyasası Kurulunca birtakım kayıtlar ve farklılıklar getirebileceği kanaatini ya­ratmaktadır.

Yatırım fonlarının işleyişi yönünden Sermaye Piyasası Kanununa göre kurulan diğer yatırım fonlarının İşlemesi arasında bir farklılık olmayacağı muhakkaktır. Emeklilik şirketinin kuracağı yatırım fonları iç tüzüğü, emeklilik şirketi, saklaydı ve fon yöneticileri arasındaki ilişkilerin düzenlen­diği bir sözleşme niteliğinde bulunmakta­dır.

Kurul tarafından, her bir fon için şirket ö-denmiş sermayesinin en az yirmide biri kadar fon tutarına isabet eden katılma pay sayısı kayda alınır. Şirketin ödenmiş sermayesinin en az tutar olan 10 trilyon lira olduğunun kabul edilmesi durumunda her bir fon için en az 500 milyar lira tutarında katılma payı kayda alınır ve fon bu miktar kadar katılma belgesini piyasaya arz eder. Katkı paylarının miktarı katılma belgesi pay sayısını ve değerini aşması durumun­da Sermaye Piyasası Kuruluna müracaatla pay sayısının artırılması talep edilir ve ek pay sayısı kayda alınır.

Yatırım fonu şirket yöneticileri dışında portföy yöneticilerince yönetilir. Ancak portföy yöneticileri şirket tarafından belir­lenmekte ve şirket ile portföy yöneticileri arasında yönetim esaslarım belirleyen “portföy yönetim sözleşmesi” düzenle­nir.

Şirket, yöneticilerin, yönetimde gerekli özen ve titizliği göstermemeleri yada fonun mali bünyesinin zayıfladığının tespit edil­mesi halinde tek yanlı olarak portföy söz­leşmesini fesh edip başka yöneticilerle sözleşme imzalayabilir.

4632 sayılı kanunda yer alan bireysel emeklilik uygulamasıyla ilgili olarak emeklilik şirketleri, emeklilik yatırım fonları ve bu fonların portföylerinin Hazine Müsteşarlığı veya Sermaye Piyasa­sı Kurulu tarafından gözetimleriyle ilgili hükümlere yer verilmiştir. Anı­lan Kanun ayrıca, söz konusu ku­rumların düzenli bir şekilde dene­timlerini öngören düzenlemeler de içermektedir. Şöyle ki:

- Emeklilik şirketlerinin, 4632 sayılı Kanun çerçevesinde yürütülen emeklilik faaliyetleri ile sigortacılık faaliyetleri, yılda en az bir kez Hazine Müsteşarlığı tara­fından,

- Emeklilik şirketlerinin yatı­rım fonlarının, portföy yöneticile­rinin ve saklayıcıların hesap ve işlemleri yılda en az bir kez Sermaye Piyasası Kurulu tarafından,

- Emeklilik şirketlerinin he­sap ve işlemleri, mali yönden yılda en az bir kez bağımsız denetleme kuruluşları tarafından,

- Emeklilik yatırım fonlarının hesap ve işlemleri, üçer aylık dö­nemler itibariyle bağımsız denetle­me kuruluşları tarafından denetlenecektir.

4632 sayılı Kanun, bağımsız dış denetimine ilişkin esas ve usulle­rin Müsteşarlıkça belirlenmesini ve anılan Müsteşarlığın, 1.6.1989 tarihli ve 3568 sayılı Serbest Muhasebecilik, Serbest Muhasebeci Malî Müşavirlik ve Yeminli Mali Müşavirlik Kanununa göre denetlemeye yetkili olanlar tarafından Kurulacak bağımsız denetleme ku­ruluşlarının kuruluş şartlarını ve çalışma esaslarını Türkiye Serbest Muhasebeci Mali Müşavirler ve Yeminli Mali Müşavirler Odaları Birliğinin görüşünü alarak belirle­yerek listeler halinde yayımlaması­nı öngörmektedir.

4697 sayılı Kanunun 5 inci maddesiyle 193 sayılı Gelir Vergi­si Kanununun 75 inci maddesinin ikinci fıkrasına eklenen (15) nu­maralı bent hükmü ile emeklilik şirketlerinden katılımcılara yapı­lan ödemelerin tamamı “menkul sermaye iradı” olarak tanımlan­mış, anılan Kanunun 8 inci maddesiyle GVK’nun 94 üncü madde­sinin birinci fıkrasına eklenen (15) numaralı bent hükmüyle de söz konusu ödemeler gelir vergisi tevkifatı kapsamına alınmıştır.

Yi­ne 4697 sayılı Kanunun 6 ncı maddesiyle Gelir Vergisi Kanunu­nun 86 ncı maddesinde yapılan değişiklikle emeklilik şirketlerince hak sahiplerine yapılacak ödeme­lerde tevkifatın nihai vergileme olması ve bu gelirler için hak sa­hiplerince beyanname verilmeme­si esası kabul edilmiştir. Emeklilik şirketlerince katılım­cılara yapılacak olan ve menkul sermaye iradı olarak tanımlanan ödemeler, Gelir Vergisi Kanunu­nun 94 üncü maddesi kapsamında vergi tevkifatı kapsamına alındıklarından, söz konusu ödemeler 94 üncü maddede Bakanlar Kurulu’na tanınan yetki uyarınca Bakanlar Kurulu kararıyla %0 ila %25 ara­sında bir oranda vergilendirilebileceklerdir. 24.12.2002 tarihli ve 2002/5000 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı uyarınca, 30.12.2002 tari­hinden geçerli olmak üzere, tüzel kişiliği haiz emekli sandıkları, yardım sandıkları ile emeklilik ve si­gorta şirketleri tarafından;

- On yıl süreyle prim, aidat veya katkı payı ödemeden ayrılan­lara yapılan ödemeler, % 15 ora­nında,

- On yıl süreyle katkı payı ödemiş olmakla birlikte bireysel emeklilik sisteminden emeklilik hakkını kazanmadan ayrılanlar ile diğer sandık ve sigortalardan on yıl süreyle prim, aidat ödeyenler ve vefat, maluliyet veya tasfiye gi­bi zorunlu nedenlerle ayrılanlara yapılan ödemeler, % 10 oranında,

- Bireysel emeklilik sistemin­den emeklilik hakkı kazananlar ile bu sistemden vefat, maluliyet veya tasfiye gibi zorunlu nedenlerle ay­rılanlara yapılan ödemeler ise % 5 oranında tevkifata tabi tutulacaktır.

Öte yandan, 4697 sayılı Kanu­nun 1 inci maddesiyle Gelir Vergi­si Kanununa eklenen mükerrer 21 inci madde İle bireysel emeklilik sisteminden emeklilik hakkını kazananlar ile bu sistemden vefat, maluliyet veya tasfiye gibi zorunla nedenlerle ayrılanlara yapılacak ödemelerin %25′i gelir vergisinden müstesna tutulduğundan, söz konusu ödemelerin dörtte biri vergiye tabi olmayacak, ödemelerin geri kalan kısmı % 5 oranında ver­giye tabi tutulacaktır. Görüleceği üzere, bireysel emeklilik sisteminden emekli olarak ayrılan veya zorunlu nedenlerle ayrılmak mecbu­riyetinde kalanlara yapılacak ödemeler nihai olarak % 3.75 oranın­da vergiye tabi olacaktır.

Sistemden zorunlu bir neden olmadan ve emeklilik hakkını kazanmadan ayrılanlara yapılacak ödemeler mükerrer 21 inci madde kapsamında bulunmadığından, bu tür ödemeler, katılımcıların sistemden on yıl süre prim ödemeden ayrılmaları halinde % 15 oranında on yıl süreyle prim ödeyerek ayrılmaları halinde ise % 10 ora­nında vergiye tabi tutulacaktır.

Burada dikkati çeken husus, bi­reysel emeklilik sisteminden emekli olarak veya vefat, maluli­yet veya tasfiye gibi zorunlu olarak emekli olanlara yapılacak ödeme­lerin %25′i vergiden müstesna tu­tulmuşken, sistemden emeklilik hakkını kazanmadan veya sayılan zorunlu nedenler olmadan ayrılanlara yapılacak ödemelerin vergi­den müstesna tutulma maşıdır. Ya­pılan düzenlemede, böyle bir ayı­rım yapılarak katılımcıların birey­sel emeklilik sisteminden emekli olarak ayrılmaları teşvik edilmek istenmiştir.

Bu konuda belirtilmesi gereken son bir husus, mükerrer 21 inci madde de Türkiye’de kain ve mer­kezi Türkiye’de bulunan diğer si­gorta şirketlerinden on yıl süreyle prim ödeyerek ayrılanlar ile vefat, maluliyet veya tasfiye gibi zorunlu nedenlerle ayrılanlara yapılacak ”demelerin sadece %10′u vergiden müstesna tutularak bireysel emek­lilik sistemine katılım arttırılmak istenmiştir.

Bireysel emeklilik sistemine katılmak is­teyen katılımcılar öncelikle emeklilik şirketi ile “emeklilik sözleşmesi” imzalamak zo­rundadırlar.

Emeklilik sözleşmesinde katılımcının sisteme girmesi, katkı payı ödemesi, sis­temden ayrılması, katkı paylarının yatırım fonunda değerlendirilmesi…gibi, tarafların hak ve yükümlülüklerine ilişkin hükümler yer alır.

Emeklilik şirketince, yatırılan katkı payla­rının, şirkete intikal ettiği tarihten itibaren en geç 2 gün içinde yatırıma yönlendirilmesi gerekmektedir. Aksi halde fonun son ay içindeki getirisinin iki katı tutarında aylık gecikme cezası uygulanır ve bu tutar katı­lımcının hesabına aktarılır.

Katılımcı sisteme giriş tarihinden itibaren en az 10 yıl katkı payı ödemek ve 56 yaşı­nı tamamlamak şartıyla emekliliğe hak ka­zanır. Emekli olabilmek için her iki şartın birden gerçekleşmesi gerekmektedir. Emekliliğe hak kazanan katılımcı ya birikimlerinin tamamının kendisine ödenmesini talep edebilir ya da emeklilik şirketi ile yapacağı “yıllık gelir sigortası sözleşmesi” çerçevesinde kendisine aylık ödenmesini talep edebilir.
Yıllık gelir sigortası, lehdarına veya si­gortalıya yaşam süresince belirli süreler için (1,3,6,12 aylık) yapılan düzenli öde­meleri ifade eder.

Katılımcının emekli olmadan sistemden ayrılması da mümkündür. Bu takdirde katı­lımcının hesabındaki birikimler kendisine emeklilik sözleşmesinde belirtilen şartlar dahilinde ödenir.

Katılımcı, birikimlerinin bir başka emekli­lik şirketine aktarılmasını da talep edebilir. Ancak bu takdirde emeklilik şirketi ile ya­pılan sözleşme tarihi üzerinden en az 1 yıl geçmesi gerekmektedir. Aksi halde aktar­ma talebinde bulunulamaz.

Yasada açık bir hüküm bulunmamakla birlikte katılımcının bir üçüncü emeklilik şirketine de devir isteyebilmesine engel bir hüküm bulunmamaktadır. Yani emeklilik şirketinde bulunan birikimlerini bir yıl sonra başka emeklilik şirketine aktaran katılımcı, ikinci emeklilik şirketine de en az 1 yıl katkı payı yatırdıktan sonra birikimlerini üçüncü bir emeklilik şirketine aktarmasına engel durum söz konusu değildir. Ancak yasada emeklilik şirketlerinden söz edilmiş olması nedeniyle bir başka sigorta şirketine ya da emeklilik şirketi niteliğinde bulunmayan emekli sandığına aynı koşullarla birikimlerini aktarıp aktaramayacağı konusunda bir açıklık bulunmamaktadır. Bizim kanaatimize taraflar arasındaki mutabakata varılan şartlar dahilinde işlem yapılması gerek­mektedir.

Diğer taraftan emekliliğe hak kazanan katılımcı bir başka emeklilik şirketi ile veya hayat sigorta şirketi ile “yıllık gelir sigor­tası sözleşmesi” imzalayabilir. Bu takdirde de hesaptaki birikmelerin hiçbir kesinti yapılmaksızın katılımcının kendisine veya ilgili şirkete doğrudan devredilmesi zorun­ludur.

Bireysel emeklilik sistemine katılanlar, sisteme giriş tarihlerinden itibaren en az on yıl sistemde bulunmak koşulu ile 56 yaşını tamamladıklarında emekli olmaya bak kazanacaklardır. Emekliliğe bak kazanan katılımcılar, bireysel emeklilik hesaplarındaki birikim­lerinin bir kısmının veya tamamı­nın kendilerine defaten ödenmesi­ni veya yapacakları “yıllık gelir si­gortası sözleşmesi” çerçevesinde kendilerine emekli aylığı bağlan­masını talep edebileceklerdir.

Yıllık gelir sigortası, toplu veya belirli süreler içinde yapılan katkı­lara göre sigortalının yaşaması ha­linde hemen veya belli bir süre sonra başlayan, sigortalıya veya lehdarlarına Ömür boyu veya belir­li süreler için yapılan düzenli öde­meleri içeren bir sözleşmedir. Yıl­lık gelir sigortası sözleşmesine göre belirlenen emekli aylığı, aylık, üçer aylık, altı aylık veya yıllık olarak ödenebilecektir.

Emeklilik sözleşmesi süresi içe­risinde, katılımcının vefat etmesi halinde lehdarı, sürekli iş göre­mezlik durumunun ortaya çıkması halinde ise katılımcı, bireysel emeklilik hesabındaki birikimle­rin kendisine ödenmesini talep edebilecektir. Katılımcının emek­liliğe hak kazanmadan sistemden ayrılma talebinde bulunması ha­linde ise, bireysel emeklilik hesa­bındaki birikimler emeklilik söz­leşmesi hükümleri çerçevesinde kendisine ödenecektir.

Bireysel Emeklilik Sistemi, bireylere aktif çalışma yaşamlarının sonunda bir ek gelir sağlamaya yönelik, katkıların her bir katılımcı adına ayrı hesaplarda takip edildiği ve herkesin kendi birimleri oranında gelir alacakları, kamunun gözetim ve denetiminde ancak bütünüyle özel emeklilik şirketleri tarafından uygulanan, gönüllü katılıma dayalı, kamu emeklilik sistemlerini tamamlayıcı bir sistem olarak tanımlanabilir.