Ev-Ofis Bankacılığı

Bankacılık dünyasında gördüğü ilgiye rağmen yeterli başarı elde edemeyen tekniklerden birisi ev/ofis bankacılığı (home banking) olmuştur. Ev veya işyerinden banka faaliyetlerini yürütmek aslında uzun yıllardan beri birçok müşterinin faydalandığı olanaklardır. Örneğin banka hesap ekstrelerinin ev veya işyeri adresine gönderilmesi gibi hizmetler uzun yıllardır uygulanmaktadır. Ancak, ev/ofis bankacılığında müşteriler telefon veya diğer iletişim hatlarıyla anında haberleşmeyi sağlamaktadır.

Ev bankacılığı özellikle gerçek kişilerin kişisel bilgisayar, kablolu televizyon, videotex veya telefon kullanarak haberleşme sistemleri üzerinden bankanın veri tabanına erişmesi, kendi hesabı üzerinde istediği işlemleri yapması, bankanın müşterilerine açık bilgi kaynaklarını ücretli veya ücretsiz olarak kullanmasıdır.

Dünyada ilk ticari amaçlı ev bankacılığı uygulaması 1981 yılında Chase Mahattan ve 1983 yılında Chemical Bank tarafından gerçekleştirilmiştir. Ancak kişisel bilgisayar sayısının azlığı, bu sistemin kullanılabilmesi için ayrıca modem gerekmesi ve maliyetlerin yüksekliği bu sistemlerin yeterli ilgi görmesini engellemiştir. Bu konuda en büyük yatırımları yapan Vievtron 30 milyon USD zarar etmiş, Chemical Bank tarafından hazırlanan Pronto sistemi milyonlarca USD yatırıma rağmen yeterli talebi görmemiştir.

Avrupa’da ise videotex sistemi önceleri deneme mahiyetinde başlamış, ilk deneyler Almanya’da iki banka; Deutsche Bundespot ile Verbraucherbank tarafından giriş (gateway) sistemi kullanılarak tam kapsamlı bir pilot uygulama gerçekleştirilmiştir. Daha sonraları İngiltere’de Prestel, Fransa’da Teletel, Kanada’da Telidon, Japonya’da Captain kullanılarak ulusal videotex sistemleri kurulmuştur.

Günümüzde devamlı sürüp giden teknolojik gelişmeler var olan sistemde gelişmeye yol açmakta ise de sistemlere her geçen gün başka yeniliklerin eklendiği görülmektedir. Buna en güzel örnekte A.B.D. ve Japonya’da telefona yerleştirilen ses algılayan araç sayesinde müşteri tarafından ödeme emri verilebilmesidir.

Elektronik Bankacılık

Elektronik bankacılık, elektronik kanallar vasıtasıyla bireysel ve küçük değer bankacılık ürünlerinin ve hizmetlerinin sağlanması demektir. Bu tür ürünler ve hizmetler, mevduat alma, borç verme, hesap yönetimi, finansal hizmet sunma, elektronik fatura ödeme, ve elektronik para gibi (aşağıda ayrıca tanımlanmıştır) diğer elektronik ödeme ürünleri ve hizmetlerini içerir.

Elektronik bankacılığın iki temel özelliği faaliyetlerin yürütüldüğü teslim kanallarının tabiatı, ve müşterilerin bu kanallara erişme yollarıdır. Yaygın teslim kanalları arasında “kapalı” ve “açık” ağlar vardır. “Kapalı ağlar” erişimi, üyelik koşulları anlaşması ile bağlı olan katılımcılarla (finansal kurumlar, tüketiciler, tüccarlar, ve üçüncü şahıs hizmet sağlayıcılar) sınırlı tutar.

“Açık ağlar”ın bu tür üyelik koşulları yoktur. Halen, müşterilere elektronik bankacılık ürünleri ve hizmetlerinin sağlandığı, yaygın olarak kullanılan erişim aygıtları, satış noktası terminalleri, otomatik banka makineleri, telefonlar, kişisel bilgisayarlar, akıllı kartlar ve diğer cihazları içerir.

Debit Kartlar

Bu kartlar müşterinin alacaklı cari hesabı üzerinden çalışır. Günümüzde bu kartlar çoğunlukla müşterinin bankadaki parasını şubeye uğramadan çekebilmesine dönük olarak kullanılmaktadır. Ancak bu kartlar asıl işlev itibariyle alışverişlerde kullanılabilmekte ve bu kart ile yapılan harcamalar bankaya ulaştığında hesap bakiyesinden bu tutar düşmektedir. Bu kartlara Transfer Kartları, Hesaba Erişim Kartları ya da daha genel olarak Banka Kartları gibi adlar da verilebilmektedir.

Hesaba erişim kartlarının özelliği müşterinin alacaklı cari hesabının üzerinden çalışıyor olmasıdır. Kart hamilinin bankada mutlaka bir alacaklı cari hesabının bulunması gereklidir. Yani kart hamili, sadece hesabında bulunan parayı kullanabilmekte, yanında para taşıma külfetinden kurtulmaktadır.

Ülkemizde de kredi kartı uygulamasında karşılaşılan sorunlara çözüm bulmak amacıyla Türkiye Bankalar Birliği’nin öncülüğünde onüç bankanın katılımıyla Bankalar Arası Kart Merkezi A.Ş. (BKM) adı altında bir şirket kurulmuştur. Bu şirketin amacı bankalar arasındaki takas ve provizyon işlemlerini ve uluslararası kredi kart kuruluşları ile iletişimi daha güvenli, daha süratli ve daha az bir maliyetle tek bir merkezden yürütmektir.

Ayrıca sistemin iyileştirilmesi açısından mevcut ve muhtemel imkanları araştırmak ve değerlendirmek, sahtekarlığı önleyici tedbirler almak ve birleşik uyarı listesi hazırlamak şirketin görevleri arasındadır. Bankaların beklentisi bu kuruluşun eksik standardisazyonu sağlaması ve yasal boşlukların giderilmesinde itici güç olarak çalışması yönündedir. Bu merkez üçer aylık periyotlarda bütün üye bankalara yapılan işlemler, bankaların kart sayıları, yapılan işlemlerin hacimleri, bankaların rapor dönemine ait takas rakamlarını vb. içeren raporlar göndermektedir.