Off-Shore Bankacılık
Türk bankacılık literatürüne “kıyı bankacılığı” olarak sokulan, aslında kıyı ötesi anlamına gelen, “Off shore Bankacılığı”, müdahale ve denetimi ile vergilemenin asgari düzeyde tutulduğu koşullarda konvertibl paralar üzerine işlem yaparak, çok uluslu şirketlere, uluslararası girişimlere hizmet veren bir bankacılık türüdür.
Kıyı bankacılığı uygulanmasının gelişme koşulları olarak ise, özellikle siyasal istikrar ve uygun çevre yaşantısı, yeterli döviz rezervleri ve fazla veren ödemeler dengesi, uygun coğrafi konum, gelişmiş bir hava ulaşım şebekesi, telekomünikasyon ve posta hizmetleri, uygun yasal çerçeve, para otoritelerinin sağlayacağı belirli ayrıcalıklar, ayrıcalıklı vergi oranları ve nitelikli personel sayılabilir. Kıyı bankacılığının belirgin özelliği, ülke dışından sağlanan fonların yine ülke dışında kullandırılmasını amaçlayan bir bankacılık türü olmasıdır.
Ülkemizde serbest bölge bankacılığı ile kıyı bankacılığı çok kez eş anlamlı olarak kullanılmaktadır. Serbest bölgelerde yabancı para kullanımı, bankacılık faaliyetlerine ilişkin özel düzenleme, vergi ve kambiyo yükümlülüklerine ilişkin yasal hükümlerin uygulanmaması, bu bölgelerdeki bankacılık faaliyetlerinin geniş anlamda kıyı bankacılığı olarak nitelendirilmesine yol açmaktadır.
20.10.1990 tarih ve 20671 Sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Serbest Bölgelerde Banka Kurulması ve Yabancı Bankaların Şube Açmalarına Dair Karar’a göre serbest bölgelere, münhasıran off – shore bankacılığı faaliyetlerinde bulunulması da dahil, tüm bankacılık işlemlerini yapmak üzere banka kurulması ve yabancı bankaların şube açması Bankalar Kanununa tabi olmaksızın HM’nin bağlı olduğu Bakanlığın iznine tabidir.
Serbest bölgelerde münhasıran kıyı bankacılığı faaliyetinde bulunmak üzere şube açan yabancı bankalar veya kurulan bankalar faaliyetleri bakımından dışarıda yerleşik sayılırlar. Türkiye’de yerleşik kişiler tarafından bu bankalardan temin edilen krediler, yurtdışından sağlanan kredi hükmündedir.
Münhasıran kıyı bankacılığı yapmak üzere kurulan bankalar veya şube açan yabancı bankalar;
1. Yapacakları bankacılık işlemlerinde Bankalar Kanunu’na tabi değildirler.
2. Türkiye’de yerleşik kişilerden, (Türkiye’de kurulu bankalar hariç) mevduat kabul edemez, bono, tahvil ve benzeri kıymetler ihraç etmek suretiyle ödünç toplayamazlar.
3. 1567 sayılı Kanun ve buna ilişkin karar, tebliğ ve talimatlar ile 2499 sayılı Sermaye Piyasası Kanunu ve sermaye piyasası ve borsalara ilişkin sair mevzuat çerçevesinde menkul değer alıp satabilirler. Ancak borsa üyesi olamazlar, sermaye piyasasında aracılık faaliyetlerinde bulunamazlar.
HM bu bankaların faaliyetleri ile ilgili olarak hesap ve kayıt düzenine dair usûl ve esasları belirlemeye, kuruluş ve faaliyete ilişkin işlemlerin bu karar hükümlerine uygunluğunu denetlemeye yetkilidir. Türkiye’de Bankalar Kanunu’na göre faaliyet gösteren bankaların serbest bölgelerde açtıkları şubeler bu kapsama girmez ve Bankalar Kanunu hükümlerine tabiidir.
