Banka Parası

Bankaya yatırılan mevduat üzerinde çek çekmek yoluyla da tasarruf edilebilmesi, banka parasının (ya da kaydi paranın) oluşmasına olanak vermektedir.

Ticaret bankaları, borçlanma yoluyla ödeme aracı yaratabilen yegâne finansman kuruluşlarıdır. Banka para yaratabilmeleri, ticaret bankalarını diğer finansman kurumlarından ayıran en önemli özelliktir.

Bankaların, banka parası ya da kaydi para yaratma gücü,

a) Genel olarak mevduat karşılık (kanuni karşılık rezerv) oranına,
b) Vadeli ve vadesiz mevduat için farklı mevduat karşılık oranı saptanıp saptanmadığına,
c) Artan mevduatın vadesiz ve vadeli olarak bölümüne,
d) Bankacılık sisteminde dışına para sızması olup olmadığına, diğer bir deyişle ekonomik birimlerin likit fonlarını nakit ve banka mevduatı olarak tutma eğilimlerine (ekonomide çek kullanma alışkanlığına),
e) Bankaların yükümlülüklerine karşı ellerinde tutacakları likit değerlerin yükümlülüklerine oranına (disponibilite veya ankes oranına) bağlıdır.

Ekonomide, kanuni karşılık oranının düşük olması, artan mevduatın daha çok vadesiz mevduat şeklinde oluşması, disponibilite oranının düşük saptanması, ekonomik birimlerde çekle ödeme alışkanlığının yaygın olması, diğer bir deyişle bankacılık sistemi dışına para sızması olayının olmayışı ya da çok az oluşu, bankaların “banka parası” yaratma gücünü arttırmaktır.

Tags: Banka Parası